Фрунзик (Мгер) МкртчянРежиссер: Эдмонд Кеосаян
Сценарий: Эдуард Акопов, Эдмонд Кеосаян
Оператор: Левон Атоянц
Композитор: Юрий Арутюнян
В ролях: Фрунзик Мкртчян, Л. Штривайтите, Стяпас Космаускас, В. Рындин, Елена Вольская, Алексей Бахарь, Армен Хостикян, Ованес Ванян,
Жанр: комедия, драма
Производство: Армения Год: 1977

Описание: Во время ожесточенных боев на территории Германии, в самый разгар штурма одного из особняков, бойцами был обнаружен... слон. Рядовому Арменаку (Мкртчян) было приказано вывести животное из-под огня. Чего только не пришлось пережить Арменаку, прежде чем он с честью выполнит задание, осознает всю серьезность и гуманность своей миссии. Добрый, интересный фильм... Одна из лучших ролей замечательного актера Мкртчяна.
Дополнительная информация
Первый приз Всесоюзного кинофестиваля за лучшую актерскую работу за 1978 год, Фрунзику Мкртчяну - Веселому человеку с грустными глазами...
Я никогда не поверил бы в подлинность подобной истории, если бы однажды мне не пришлось увидеть документы, ясно свидетельствовавшие, что в этом невероятном на первый взгляд сюжете все — правда.
В 1942 году из Москвы в Ереван был отправлен слон. Зоопарка в столице Армении еще не было. Его лишь предполагалось создать. Создать, несмотря на то, что шла война. Вопреки войне.
Однако необычный по тому времени «груз» к месту назначения доставлен не был. Под Ростовом железнодорожный состав был разбомблен, и долгое время о судьбе слона ничего не знали. Его обнаружили лишь три года спустя, под Берлином, куда его угнали фашисты... Но все это предыстория нашего сюжета. Действие картины, по сути, начинается в тот момент, когда советские войска, продвигаясь с боями по земле третьего рейха, отбили нашего слона. Но что было делать с ним в такой ситуации? И тогда одному из солдат, армянину по национальности, был дан приказ — доставить слона в Ереван теперь уже из Германии.
Нам со сценаристом Эдуардом Акоповым захотелось рассказать эту историю — такую удивительную, бесхитростную и поучительную. Главную роль в картине сыграл Мгер Мкртчян. Его герой не производит впечатления этакого бывалого и воинственного человека, которому все нипочем. Вместе с тем в его исполнении рядовой Арменак Гаспарян обладает мужеством, отзывчивостью, готовностью прийти на помощь. Словом, это настоящий человек и настоящий солдат.
Изобразительное решение, над которым мы работали вместе с художником Микаэлом Антоняном и оператором Левоном Атоянцем.
Я благодарен актерам, снявшимся у нас в больших и малых ролях — Лайме Штримайтите, Владимиру Пицеку, Вячеславу Рындину, Стапасу Коспаускасу, Валентине Давтян, Игорю Медведеву и другим за их верность общему замыслу фильма. В столкновении с их персонажами раскрывается характер Арменака, обнажаются движения его души.
И, конечно же, все члены съемочной группы признательны замечательным артистам цирка — семье Корниловых, чье искусство мы смогли вполне оценить, когда работали с их подопечным. Слон, «сыгравший» Габуша — так зовут второго главного героя картины,— оказался трудолюбивым, смышленым исполнителем, хотя и с непростым характером...
Долгое путешествие Арменака и Габуша к экрану окончено. Но впереди у них — новый и трудный путь: их ждут встречи со зрителями. С волнением отправляем мы наших героев в эту дорогу, с надеждой и грустью смотрим им вслед.

Дмитрий Кесаян

"Советский экран", 1975 год


Մեր կինոն. Ֆրունզիկի փիղը, որին սպանեց կարոտը

Life.panorama.am-ն ընթերցողների ուշադրությանն է ներկայացնում «Մեր կինոն» խորագրով շարք, որի շրջանակներում կանդրադառնանք հայկական ֆիլմերի ստեղծման պատմությանը, դրանց առանձնահատկություններին: Երբեմն հերոսներն իրենց շուրթերով կպատմեն մինչ այժմ անհայտ դրվագներ: Կներկայացնենք նաև բացառիկ, առ այսօր չհրապարակված լուսանկարներ: Խորագիրը շարունակում ենք՝ անդրադառնալով «Զինվորն ու փիղը» ֆիլմին:
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասին հայկական ֆիլմերն այնքան էլ շատ չեն, բայց մենք ունենք մի ֆիլմ՝ «Զինվորն ու փիղը», որտեղ ոչ միայն կարևորվում է այն հանգամանքը, որ հայերը մասնակցել են Հայրենական մեծ պատերազմին և իրենց հսկայական ներդրումն են ունեցել Սովետական Միության տարած հաղթանակում, այլև փիղը, որպես հումանիզմի, գթասրտության խորհրդանիշ ներկայացնելով, մարդկությանը կոչ է արվում վերջ տալ պատերազմներին, քանի, որ ինչպես զինվորն է նշում, մարդկությանը պետք են փղեր, ոչ թե պատերազմներ:
Առհասարակ, փղի մասնակցության գործոնը, նրան որպես առանձին կերպար ներկայացնելն հատուկ գրավչություն է հաղորդում ֆիլմին: Կինոյի հիմքում ընկած զինվորի ու փղի պատմությունը ոչ միայն հուզիչ է, այլև՝ ուշագրավ: Ինչպե՞ս սցենարի հեղինակ և բեմադրող ռեժիսոր Դմիտրի Կեսայանցը պատերազմի մասին ֆիլմ նկարահանելիս որոշեց հենց այս հերոսներին դարձնել գլխավոր ու ստեղծել մի անհավանական պատմություն: Պատասխանը կարելի է գտնել 1975 թ. տպագրված «Սովետական էկրան» թերթի համարներից մեկում տեղ գտած հրապարակման մեջ, որտեղ Դմիտրի Կեսայանցը պատմում է, որ 1942 թվականին որոշվել է Մոսկվայից Երևան փիղ ուղարկել: Ի հեճուկս այն բանի, որ այդ ժամանակ պատերազմ էր՝ վճռվել էր, որ Երևանում պետք է ստեղծվի կենդանաբանական այգի: Սակայն գնացքը, որով տեղափոխում էին փղին, Ռոստովի մոտ ենթարկվում է ռմբակոծության, և երկար ժամանակ կենդանու ճակատագիրն անհայտ է մնում: Նրան հայտնաբերում են միայն երեք տարի անց՝ Բեռլինի մոտակայքում գտնվող առանձնատներից մեկում, ուր փղին քշել էին ֆաշիստները: Բայց այս ամենը սյուժեի նախապատմությունն է: Իսկական սյուժեն սկսվում է այն ժամանակ, երբ ԽՍՀՄ բանակը, մարտերով ընթանալով Երրորդ ռեյխի տարածքով, հայտնաբերում ու հետ է վերցնում փղին: Սակայն ի՞նչ անել այդ իրավիճակում: Արմենակ անունով մի հայ զինվորի հանձնարարվում է հասցնել փղին Երևան:
«Ես երբեք չէի հավատա այս պատմության ճշմարտացիությանը, եթե մի անգամ չտեսնեի փաստաթղթեր, որոնք վկայում էին այն մասին, որ այդ անհավանական սյուժեում ամեն բան ճշմարիտ է»,-գրում է Կեսայանցը: 
Այսինքն՝ ֆիլմի հիմքում իրական պատմություն է, որին նա ծանոթացել էր դեռևս կինոյի պրեմիերայից երեք տարի առաջ, և հենց այս, իր խոսքերով, անհավանական սյուժեն էլ Քյոսայանցը որոշեց էկրանավորել:
Սկզբում վճռվել էր, որ «Զինվորն ու փիղը» պետք է նկարահանվեր «Հայֆիլմի» և Մ. Գորկու անվան կինոստուդիայի համատեղ ուժերով, սակայն հետո անհայտ պատճառներով վերջինս հրաժարվում է համագործակցությունից այն դեպքում, երբ արդեն դուրս էր գրվել տեխնիկա, և նկարահանող խումբը պատրաստվում էր մեկնել Մոսկվա:
Այսպիսով, որոշվում է, որ կինոնկարի հիմնական մասը նկարահանվելու է Մերձբալթիկայում և Ռուսաստանում: 1977-ին մերոնք սկսում են սցենարին համապատասխան վայրերի փնտրտուքը: Մի քանի ամիս տևած որոնումներից հետո նրանց ընտրությունը կանգ է առնում Ռուսաստանի, Լատվիայի, Լիտվայի, Բելառուսի մի շարք քաղաքների, այդ թվում՝ Լիեպայի, Վիլնյուսի, Մինսկի, Սովետսկի, Նեմանի և դրա համանուն ամրոցի, ինչպես նաև՝ Ռագնիտի վրա:
Ֆիլմի բեմադրիչ-օպերատոր Լևոն Աթոյանցը հիշում է, որ նկարահանումների ժամանակ իրենք մի ամբողջ քաղաքներ էին փակել տալիս. «Մենք ունեինք ռազմական գործերով խորհրդատու, ով օգնում էր ռազմական տեսարանները նկարահանելիս»,-պատմում է նա:
Սակայն, միայն խորհրդատվությունը բավական չէր. ռազմական տեսարանները նկարահանելու համար պետք էին տանկեր, զինտեխնիկա, հանդերձանք: Այս հարցում մերոնց բախտը բերում է. պարզվում է՝ Բալթյան ռազմական օկրուգի հրամանատարը ժամանակին եղել է մարշալ Հովհաննես Բաղրամյանի զինակիցը, և նա, իմանալով, որ խմբում հայեր կան ներգրավված, ամեն կերպ աջակցում է մերոնց՝ տրամադրելով անհրաժեշտ տեխնիկա: Աթոյանցը պատմում է, որ մասսայական տեսարաններում, օրինակ՝ Լիեպայում, բնակիչները եւս շատ ակտիվ էին ու փորձում էին ամեն կերպ սատարել խմբին. այնպես որ, այս առումով մարդաքանակ ապահովելու խնդիր չկար: Այս տեսարանները նկարահանելիս, սակայն, մի խնդրահարույց պահ կար. բանն այն է, որ փիղը, տեսնելով այդ հսկա տանկերը, փախչում-թաքնվում էր, ու հազիվ էր հնարավոր լինում նրան հետ բերել:
Մայա անունով փիղը, որին բերել էին Ռոստովի Կարմիլովի կրկեսից, իրեն ուղեկցող հատուկ բժիշկ ու խնամող ուներ: Աթոյանցը ծիծաղով հիշում է, որ մեր խմբի անդամները նրան շատ էին երես տալիս. կատարում էին նրա քմահաճույքները, երբեմն, նույնիսկ, օղի էին խմեցնում: Մայան շատ կամակոր էր, պատահում էր, որ նկարահանումների ժամանակ փախչում էր ու նրա մասնակցությամբ նախատեսված տեսարանը ստանում էին առանց նրա:
«Ֆիլմում մի տեսարան կա, որտեղ Ֆրունզիկը թոկով կապած տանում է փղին ու հայհոյում: Իրականում այդ ժամանակ փիղը անտառում է եղել, իսկ ահա նրա պարտավորությունը ստանձնել է ռեժիսորներից մեկը. փաստորեն, դերասանը հենց նրան էր թոկով կապած տանում ու հայհոյում, մենք էլ հո չէինք քրքջում»,-պատմում է Աթոյանցը:
Նա նաև հիշում է, թե որքան հաշտ էին աշխատում խմբում ներգրավված հայերն ու օտարազգիները. «Դերասանների մեծ մասը ռուս էր կամ ուրիշ ազգից, երեխայի պես մաքուր ու կռվարար Դիման նրանց հետ շատ հաճույքով էր աշխատում, ու չնայած այն հանգամանքին, որ աշխատանքի ժամերին պետք է կարգուկանոն լիներ, ռեժիսորը ունակ էր նաև հետաշխատանքային հրաշալի հավաքներ կազմակերպել»,-ասում է օպերատորը:
Մերձբալթյան երկրներում ու Ռուսաստանում աշխատանքներն ավարտելուց հետո խումբը վերադառնում է Հայաստան ու որոշ տեսարաններ նկարահանում է այստեղ: Ով ֆիլմը տեսել է, կհիշի ռուսական գյուղը նկարագրող մի տեսարան: Պարզվում է՝ այն նկարահանվել է ոչ թե Ռուսաստանում, այլ Հայաստանի ռուսաբնակ գյուղերից մեկում՝ Սեմյոնովկայում: Գյուղն իր կոլորիտով ամբողջովին ռուսական է, ու դիտողը երբեք չի կռահի աշխարհագրական վայրերի տարբերությունը:
Մինչ խումբը կվերադառնար Հայաստան, այստեղ իրականացվում էր մեկ այլ կարևոր աշխատանք` ֆիլմի երաժշտության ու երգի ստեղծումը:
Կոմպոզիտոր Յուրի Հարությունյանը, ով ֆիլմի «Песня о добре» երգի երաժշտության հեղինակն է, հիշում է, որ այն ստեղծվել է երկուսից երեք ամսում:
«Հայֆիլմի տնօրենն ինձ հրավիրեց իր մոտ, ասաց, որ ֆիլմի նկարահանումներն արդեն ավարտվում են, բայց երաժշտություն չունեն, առաջարկեցին, որ ես գրեմ այն»,-պատմում է կոմպոզիտորը:
Քանի որ համամիութենական մասշտաբի կինո էր նկարահանվում, սկզբնական շրջանում Քյոսայանցը որոշել էր նույն մասշտաբի կոմպոզիտոր հրավիրել: Ու քանի որ ցանկություն կար, որ ֆիլմում հնչի ոչ թե երաժշտություն, այլ՝երգ, նրա ընտրությունը կանգ էր առել Միխայիլ Թարիվերդիևի վրա, սակայն վերջինս ինչ-ինչ պատճառներով հրաժարվում է ստանձնել այդ աշխատանքը և այն առաջարկվեց Յուրի Հարությունյանին:
«Ենթադրվում էր, որ ռուսերեն երգ էր պետք, դե, արդեն որոշվեց, որ երաժշտությունը գրելու եմ ես, իսկ երգի խոսքերը գրելու համար Հայաստան հրավիրվեց մի հրաշալի բանաստեղծ՝ Գրիգորի Պոժենյանը: Մեր միջև միանգամից փոխադարձ համակրանք ձևավորվեց, ընկերացանք ու զգում էինք, որ մեր համագործակցությունը դրական արդյունք է տալու»,-պատմում է կոմպոզիտորը:
Սա այն յուրահատուկ դեպքերից էր, որ ֆիլմի նկարահանումներն արդեն մի քանի ամիս էր՝ ընթանում էր, և նոր միայն գրվեց երգը, որը կատարվեց «Մելոմաններ» համույթի կողմից:
Երբ մեզ մոտ վերջնականապես ավարտվեցին ֆիլմի նկարահանման վերջնական գործընթացները՝ հիմնականում կապված տաղավարների հետ, և երբ մոնտաժին առնչվող աշխատանքներն էլ մոտեցան ավարտին ու երգն էլ արդեն պատրաստ էր, 1978 թ. մարտի 11-ին տեղի ունեցավ «Զինվորը և փիղը» ֆիլմի պրեմիերան: Սպասվում էր, որ արձագանքները բացառապես դրական պետք է լինեին, ենթադրվում էր նաև, որ Գեղարվեստական ֆիլմերի համամիութենական փառատոնին այն պատվավոր տեղեր պետք է գրավեր, սակայն պատկերը բոլորովին այլ էր:
Նույն թվականի հուլիսի 15-ին «Կոմունիստ» թերթի համարներից մեկում տպվեց «Oказать главное» վերնագրով հոդված, որում «Զինվորն ու փիղը» խիստ քննադատության ենթարկվեց. «Գլխավոր հերոսի լավ խաղը չի բարձրացնում ժապավենի միջին որակը, ավելին՝ ստվեր է գցում կեղծ գրավչության և թեթև կշռով փաստի վրա, որն ընկած է ֆիլմի հիմքում»,-գրել է հոդվածագիրը,-«հայ ազգի կատարած սխրագործության, մեր մարտիկների հերոսական պայքարի ֆոնին զինվորի և փղի արկածները դիտվում են ոչ էական և երկրորդական. պատերազմի մասին հայկական գեղարվեստական ֆիլմի մեկնարկային կետը պետք է լիներ փաստը»: Հոդվածագիրը նույնիսկ որպես պատերազմի մասին ֆիլմի դրական օրինակ է բերում վրացական «Զինվորի հայրը» կինոնկարը:
Պաշտոնական լրատվամիջոցում արված հրապարակումն անհետևանք չմնաց. մեկ ամիս հետո Գեղարվեստական ֆիլմերի համամիութենական փառատոնին մոսկովյան հանձնաժողովը, հաշվի առնելով քննադատական այդ հոդվածում տեղ գտած նկատառումները՝ կինոնկարին ոչ մի ուշադրության չի արժանացնում, և միայն Մհեր Մկրտչյանն է ստանում «Լավագույն դեր» մրցանակը՝ «Զինվորն ու փիղը» ֆիլմի համար:
Իրադարձություների ֆոնին մի հանգամանք ևս շատ տխրեցրեց ֆիլմի ստեղծագործական կազմին. այս անգամ սակայն, այն կապված չէր քննադատությունների հետ: Բանն այն է, որ Մայա փիղը, շուրջ մեկ տարի ճամփորդելով նկարահանող խմբի հետ՝ սովորել էր ազատ կյանքին, և, երբ նրան վերադարձրին Ռոստով, փիղը, չդիմանալով նախ՝ անազատությանը, եւ երկրորդը՝ խմբի անդամների նկատմամբ կարոտին, սատկեց:
Այնուամենայնիվ, ոչ մի հանգամանք խոչընդոտ չհանդիսացավ, որ ֆիլմը լայն ճանաչում և համակրանք ձեռք բերի Սովետական Միությունում և դրանից դուրս: Պատահական չէ, որ 1999-ին Ռուսաստանի Մշակույթի նախարար Շվետկոն, գալով Հայաստան՝ ծանոթանում է օպերատոր Լևոն Աթոյանցի հետ և իր զարմանքն ու հիացմունքն է արտահայտում հատկապես այս ֆիլմի առնչությամբ: Առհասարակ, պատերազմի թեմատիկայով այս կինոնկարը ցուցադրվել է աշխարհի ամենատարբեր տեղերում: Հատկանշական է, որ Գերմանիայում մինչև օրս էլ այն ներկայացվում է: Այնտեղ մի տեսարան կա, որտեղ գերմանուհին հնարավորություն է ունենում Ֆրունզիկի դերակատարի հետ փախչել երկրից, բայց հայրենիքի հանդեպ սերը նրան հետ է պահում այդ քայլից: Այս դրվագը հատկապես գերմանացիները ցույց են տալիս մեծ խանդավառությամբ՝ կնոջ այդ կերպարը ներկայացնելով իբրև հայրենասիրության օրինակ մյուսների համար:
Հայրենական մեծ պատերազմի վերջին օրերին տրված անսովոր մի հրամանի համաձայն` հայազգի զինվորը պետք է Երեւանի կենդանաբանական այգու համար փիղ բերի Գերմանիայից:

05 ապրիլ 2014
http://life.panorama.am/hy/news/2014/04/05/zinvorn-u-pighy/128173#.U0BCWHIAAQQ.facebook
Фрунзик Мкртчян в фильме "Солдат и слон"

Free Joomla Lightbox Gallery

Печать

ԻՐԱԿԱՆ ՓԱՍՏԵՐԻ ՎՐԱ ՀԻՄՆՎԱԾ ՄՈՌԱՑՎԱԾ ԳԵՂԱՐՎԵՍՏԱԿԱՆ ՖԻԼՄ ՄՀԵՐ ՄԿՐՏՉՅԱՆԻ ՄԱՍՆԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ.«ԶԻՆՎՈՐՆ ՈՒ ՓԻՂ

poster«Զինվորն ու փիղը»՝ Դմիտրի Կեսայանցի հեղինակային ֆիլմը, նկարահանված Արմենֆիլմում 1977թ.:
Ֆիլմը հիմնված է իրական փաստերի վրա: Ֆիլմի պրեմիերան կաացել է 1978թ. մարտի 11-ին Երևանում 1978թ. Մոսկվայում: 
Ֆիլմի դեպքերը պատմում են 1945թ. իրադարձությունների մասին: Գերմանացիները անհուսորեն պաշտպանվում են: Եվ ահա, կռվի ամենաթեժ պահին հայտնվում է փիղը: Հնարավոր է ՝ կենդանին փախել է կենդանաբանական այգուց, հնարավոր է ՝ կրկեսից: Մի պահ բոլորը մոլորված ժպիտներով վայր են դնում զենքերը և դադարում կրակել, որովհետև չի կարելի կրակել փղին: Փիղը ինքնին ինչ-որ հակապատերազմյան բան է, այն մանկություն է հիշեցնում: Փղին միանգամից դուրս են բերում պատերազմյան գոտուց և շարունակում մարտը: 
Սովետական գեներալը Արմենակ Գասպարյան անունով զինվորին հանձնարարվում է դուրս հանել կենդանուն կռվի դաշտից: Արմենակը՝ հասարակ և բարի զինվոր, իր առաքելությանը վերաբերում է ամենայն լրջությամբ: Այսպես սկսում է նրանց համատեղ ընթացքը ավերված քաղաքներով և գյուղերով: 
Գլխավոր դերում անկրկնելի Ֆրունզիկ Մկրտչյանն է: Ի դեպ Ֆրունզիկ Մկրտչյանը Համախորհրդային կինոփառատոնի ժամանակ որպես ֆիլմի գլխավոր դերակատար արժանացել է գլխավոր մրցանակի և դա դարձել է դերասանի առաջին մրցանակը:

logohttp://www.haynews.am/hy/1501675356
02 Օգոստոսի 2017 

"Слон это новая жизнь" (Эйендж)

Фильм очень философский, добрый, фильм-аллегория, иногда сказка или притча, иногда показывается гранью некая фантасмагория. 
Ведет слона солдат или потихоньку возвращается мир на разоренные войной земли? И кто кого ведет на веревке — солдат слона или слон солдата? 
Сколько доброты, юмора, размышлений заключены в монологах главного героя — простого солдата. 
Голод, разруха, ожесточенность, потерянность — что мы видим на экране? Историю, которую нельзя предавать забвению или иносказанию…
Я не помню, что «Солдат и Слон» показывали по телевизионным каналам, в конце концов сама я посмотрела его, увидев в интернете созданный кем-то мем из кадров этого фильма и заинтересовавшись источником. Печально все это. 
И пишу эту короткую рецензию, просто потому что её надо написать. Никакие современные фильмы не смогут рассказать о войне так, как нам показывает режиссер Дмитрий Кесаянц. 
Надо сказать, что так как сыграл Фрунзик Мкртчан, наверное, не могу представить никого иного — роль, типаж, образ, своеобразный разговорный язык — точное гармоничное восприятие актерской игры. 
Можно порассуждать, конечно, что сейчас мир спецэффектов побеждает душевное кино. Но это не так. Этот фильм заставляет задуматься, сопереживать, оценивать. 
Однозначно к просмотру ! Можно с детьми — отношение к Родине, природе, другому человеку показано в правильном ключе. 

Эйендж

10 апреля 2018 | 13:48

"Самый антивоенный фильм" (Andrea-588)

Не стоит ожидать от этого фильма комедии, хотя великолепного, мягкого и тонкого юмора в нем достаточно. Это в то же время печальный и драматический фильм, и Фрунзе Мкртчян, сыгравший в нем единственную главную роль (роль второго плана играет слон, остальные — эпизодники), с его особым трагедийно-комическим даром — способностью быть одновременно грустным и очень смешным — как нельзя лучше подходит для этого необычного, особенного, совершенно уникального по идее и исполнению кино.
Сама идея поначалу кажется дикой и искусственной. Какой-то слон, возникающий посреди войны, которого надо зачем-то доставить в Ереван. Но когда смотришь фильм, мысли об искусственности в голову не приходят, разве что поначалу, — настолько искренне и просто все снято. 
В результате получился, пожалуй, самый антивоенный фильм на свете. Во-первых, в нем действительно возникает слон. Посреди войны, прямо на линии перекрестного огня. И мужики, только что остервенело стрелявшие друг в друга, с растерянными детскими улыбками опускают оружие. Потому что нельзя же стрелять в слона. Слон — это нечто само по себе абсолютно антивоенное. Это что-то из детства, из прекрасных воспоминаний о походах в цирк, в зоопарк. И воспоминания эти одинаковы у большинства бывших детей любой национальности. 
Поэтому, когда герой Мкртчяна, увозящий слона на железнодорожной платформе из-под огня, кричит — по-русски, естественно, — «Не стреляйте! Здесь слон! Слон!!!», его понимают все, в том числе и немцы. И на какую-то минуту два мальчишки в военной форме, наш и немец, действительно возвращаются к своему подлинному естеству, в котором им никого не хочется убивать, а хочется смотреть на слона и по-дурацки улыбаться своим лучшим воспоминаниям. Так что они даже обмениваются понимающей улыбкой. Ну а потом, естественно, возвращаются в ту, другую, искаженную реальность войны, в которой они должны убить друг друга. 
Во-вторых, помимо слона здесь есть Мкртчян! Его герой, герой во всех смыслах, человек, прошедший всю войну, ничего не боящийся, привыкший к смерти и ужасам, в глубине души так и не принял эту другую, искаженную реальность, в которой человек человеку зверь. Он настолько отчаянно отрицает эту грязную правду, что ему проще удивляться, разговаривая со слоном: «Ты подумай, до чего этот Гитлер людей довел?» То, что иные люди могли только и ждать прихода Гитлера к власти, ему лучше не говорить. Это человек до такой степени чистый внутри, что рассуждения о глубинной аморальности другого человека могут быть восприняты им почти как личная обида. 
Герой Мкртчяна вообще по-детски забавно обидчив. И наивен. И очень добр. И следить за его при- и злоключениями в этом необычном путешествии в компании слона одновременно страшно (ну страшно же за такого по-детски беззащитного душой человека! Пусть герой, но страшно же!) и временами очень смешно. Потому что он не только наивный, но и изобретательный, почти как Фигаро.
В общем, простой, лаконичный, короткий черно-белый фильм, который стоит посмотреть, чтобы прикоснуться к чему-то очень глубокому, чистому и подлинному. 
Andrea-588
2.07.2011

"Философия, а не комедия !" (bear86 )

Я не знаю почему здесь написано в строке жанр—комедия, просмотрев фильм, я не нашел ни одного смешного момента, фильм нельзя назвать и мелодраматическим, скорее он философский, чем-то похож на фильм «Убить дракона»
В этом фильме слона, скорее всего, надо воспринимать не как животное, а как метафору, которая означает — тяжелый и большой груз возложенный на плечи простого рядового советского солдата во время Второй Отечественной войны.
bear86
29.03.2011

"Война и мир рядового Арменака" (Marie Bitok)

Кино о войне для меня тема неприкосновенная, и в ней, как чудо, нахожу порой фильмы, в которых нет ни героического пафоса, ни анестезирующего в данном случае юмора. Фильмы о буднях тех лет, когда само понятие повседневности, казалось, перестало существовать.
В 1977 году на киностудии «Арменфильм» Дмитрий Кесаянц снял фильм «Солдат и слон» — удивительно простое и трепетное повествование с неожиданной завязкой: рядовому Арменаку приказано доставить в тыл слона, который был найден во время боев за один из немецких городов. Выполнив задание, советский солдат узнает, что слона прислал в Германию генерал для своего сына: во время войны его пытались переправить в Ереван советские войска для создания в городе зоопарка.
Чуть не плача, Арменак начинает обратный путь домой, не дойдя до Берлина считанных километров. Этот путь и есть главный парадокс фильма — сочетание несочетаемого: в этой необычной истории так много негероической повседневной истории войны. Но с другой стороны в выполнении этого не вполне боевого задания и раскрывается главная сила, способная сберечь сердце во время войны, — простота, любовь к человеку, любовь к родине. Эта любовь к небольшому клочку земли, на котором ты родился и вырос, растил своих детей, который ты сам возделываешь, с которого собираешь урожай, именно эта любовь дает сил человеку любить весь мир и бороться за его свободу.
Все этого нет в кадре — большую часть экранного времени мы видим солдата и слона, которому он пытается постоянно найти еду. Все это мы видим в глаза Арменака, сыгранного Фрунзе Мкртчаном. Удивительно тонкий и какой-то уязвимый, несмотря на видимую снаружи «крепкость», трагичный, несмотря на внешность комического героя, человек с огромными печальными глазами, в которых отражалась столько боли и любви. Фрунзе Мкртчан исполняет эту сольную партию так легко и виртуозно, что на нашем лице улыбка и плач сменяют друг друга помимо нашей воли. В его простых действиях выражено титаническое сопротивление человека стихийному бедствию войны и — возможность для него не только выстоять, но и победить в этой борьбе. От досады за это небоевое задание он приходит к пониманию, что именно за возможность выполнить такое задание он и воевал четыре года. Слон — это метафора мира, настолько необычная и полная, что она заполняет наше восприятие и, кажется, словами не выразить этот образ.
Боевое пекло, из которого Арменак выводил слона, бомбежки, предательские засады, километры разрытой снарядами земли, обнищавшие деревни — все это проходит солдат, думая о том, что его место в армии, а не в тылу. Но лишь увидев детей, которые вновь учатся смеяться и верить в сказку, наблюдая за слоном, он понимает, насколько важная миссия ему доверена.
Фильмы киностудий закавказских республик обладали особой теплотой и ненавязчивой, но глубокой философией, понимание глубоких связей сил, которые влияют на нашу жизнь. Не случайно, Арменак своим отношением к миру, к войне, к людям, ко всему живому напоминает Георгия Махарашвили — героя Серго Закариадзе в фильме «Отец солдата» (1964). Эти два солдата, дошедшие почти до Берлина, перетерпевшие все, что принесла война, остались любящими и глубоко человечными. Наверное, ни Арменак, ни Георгий не знали слово гуманизм, но, на мой взгляд, именно они наиболее полно воплощают его; и их боевой путь — это самый антивоенный манифест. Потому что главная побудительная сила для них — это любовь.
 
Marie Bitok
27.05.2015

(pistolet84)

Вторая мировая война близится к завершению — наши уже в Германии. В одной из перестрелок, между двумя враждующими армиями оказывается слон. Солдату Арменаку приказано вывести животное на безопасную территорию.
Просматривая кино прошлых лет, порой откапываешь такие несистемные фильмы, которые одновременно с одной стороны являются чёткими и понятными, а с другой стороны до ступора неудобные, что невольно переходит со зрителем на откровенный диалог, оставляя многие вопросы открытыми. Тогда ты еще раз убеждаешься, что в то время не обязательно нужно было притворяться и вуалировать свои взгляды на «святые» события, можно было говорить и впрямую. Конечно, «Мосфильм» не мог себе позволить отклонятся от намеченного и единого правильного курса, хотя мы знаем что были и такие фильмы в разной степени отклоненные, а вот «Ленфильм» с этим грешил, а на «Арменфильме» так вообще была почти что свобода и это как раз тот самый случай. Действительно, в фильме «Солдат и слон» показаны иные взгляды на войну, на врага, на советского человека, на подвиг — все это стилизовано во что-то среднее между явным итальянским неореализмом и французским кино новой волны. Война как обыденность, герой переживает, что у него теперь практически нет шансов «пойти на Берлин» и вот этот бытовой реализм, где на первом плане человек, его нетипичные для советского военного поступки, мечты и воспоминания о довоенном времени всё это ставится на самый первый план во многом противореча интересам государственным. 
В главной роли Фрунзик Мкртчян, один из самых ярких типажей советской комедии, и это довольно странно наблюдать, когда актер ассоциирующийся у вас с чем-то веселым и мило нелепым предстает на экране в каком-то чужом амплуа, совсем маленько смешон и, как впрочем и любой из нас, в любой жизненной ситуации бывает нелеп. Поверхность бывает обманчива, так и героев Мкртчяна выдают печальный, знающий взгляд. Главный персонаж фильма был как будто написан специально для Мкртчяна, или даже, наоборот, Мкртчян был специально, что бы сыграть и эту роль, рассказать нам эту историю. 
Путешествие героев напоминает что-то из области мифологии насыщенная встречами с типажами, где герою, что бы дойти до дома (заветной цели) нужно подобрать нужный ключ, перехитрить Циклопа, пройти все круги ада. В фильме слона можно, но совсем не обязательно, воспринимать как образ, как метафору, как в тяжелое время войны, тяжелое бремя, несмотря ни на что, оставаться быть человеком.
 
pistolet84
2.09.2011