Николай Цатурян

Նիկոլայ ԾատուրյանՀայ բեմի մեծանուն արտիստն այսօր կդառնար 83 տարեկան: Թատերարվեստն ու հայ կինոն հիրավի նորանոր թռիչքներ կունենար, եթե Ֆրունզիկ Մկրտչյանը այսօր լիներ թատրոնում եւ ուրախ-տխուր մարդու իր հոգեկերտվածքով շարունակեր մարմնավորել նոր դերեր: Սակայն այսօր չկան միայն նոր դերերը, իսկ Ֆրունզն ամենուր է՝ կինոյում, թատրոնում, մեր կողքին ու մեզ հետ:
«Զարամանալի բնածին տաղանդ ուներ: Օրինակ, մարդիկ կան, որ շատ են կարդում, շատ են հետաքրքրվում, հավաքում են իրենց մեջ ամեն ինչը, որպեսզի կարողանան ստեղծագործել:Մհերն այդպիսին չէր, Մհերը բնությունից էր օժտված: Ես չէի ասի, որ նա շատ էր կարդում, ես չեի ասի, որ նա քաջատեղյակ էր ամեն ինչից, բայց տարօրինակ բնական զգացողություն ուներ, իր մտածողությունը նման չէր բոլորի մտածողությանը, ծուռ էր մտածում եւ հետաքրքիր էր մտածում»,- Մհեր Մկրտչյանի մասին հիշողություններով անկեղծանում է ՀՀ ժողովրդական արտիստ, պրոֆեսոր Նիկոլայ Ծատուրյանը:
Իրար հաջորդելով կենդանանում են հիշողության պատառիկները՝ կինո, թատրոն, ընտանիք զուգահեռներով՝ միշտ եւ անընդհատ արտիստի ողբերգական ու կոմիկական «ես»-երի համատեղման պատկերներով:
Հանրությանն ավելի շատ ֆիլմերից հայտնի դերասանը Սունդուկյանի թատրոնի երկարամյա ռեժիսորի հուշերում նախեւառաջ  թատրոնում խաղացած դերերն են.«Հիշում եմ, թե ինչպես նա Սունդուկյան թատրոնում «Ռոմեո եւ Ջուլիետ» ներկայացման մեջ Մերկուցիո էր խաղում: Ներկայացման ամենահետաքրքիր կերպարն էր: Եթե մենակ ինքն էլ խաղար, առանց Ռոմեո-Ջուլիետի, երեւի ներկայացումն էլի կկայանար»:
Ն.Ծատուրյանը հիշում է՝ Հրաչյա Ներսիսյանի կատարյալ խաղից հետո Պաղտասար Աղբար խաղալիս էլ, ինչն անչափ բարդ էր, Մհեր Մկրտչյանը նոր ուղիով է գնացել, իր մեկնաբանությամբ՝ չկրկնելով եւ շատ հետաքրքիր կերպար ստեղծելով: «Հացթուխի կինը» ներկայացման բեմադրիչը, Մհեր Մկրտչյանի ցանկությամբ Ն.Ծատուրյանն է  դառնում.«Փորձերը սկսել էինք սեղանի շուրջ: Եւ ինչն էր հետաքրքիր: Մհեր Մկրտչյան մարդը երեխա էր դարձել, ինչ որ ասում էի՝ «Եղավ, հասկացա» արձագանքում էր: Այ, սա է մեծությունը, երբ ինքը չի միջամտում, չի գոռոզանում: Բայց հետո այնպես  պատահեց, որ Ֆրունզը գնաց, հեռացավ թատրոնից, եւ երբ իր Արտիստական թատրոնը ստեղծեց, ինձ անընդհատ կանչում էր փորձերին, ես էլ պարզ է, գնում էի, խորհուրդներ էի տալիս: Արդեն հիվանդ էր, հյուծված, բայց հենց բեմ էր բարձրանում, ամեն ինչ մոռացվում էր, եւ տեսնում էիր ստեղծագործող դերասանին, հզոր դերասանին»:

Фрунзик Мкртчян и Николай ЦатурянՖիլմերում կերտած դերերի մասին շատ չխոսելով՝ Ն.Ծատուրյանն այնուամենայնիվ հիշեց «Միմինոն» ու ֆիլմի բեմադրիչին՝ Գեորգի Դանելյային, ում կուրսում է եղել Մոսկվայում ուսանելու տարիներին.«Մի անգամ հարցրեցի՝ Գեորգի Նիկալաեւիչ, «Միմինոն» որ նկարում եք, գո՞հ եք Ֆրունզից, ասաց՝ չէ: Ասի՝ ինչու՞,  պատասխանում է՝ «Այնպիսի բաներ էր մտածում ու նկարվում, որ հետո ստիպված կեսից ավելը թափեցի»: Հարցնում եմ՝ ինչո՞ւ, պատասխանում է՝ «Որ մյուս դերակատարը մի քիչ երեւար: Եթե ես դրանք թողնեի, Կիկաբիձեն շատ կխեղճանար»:Հիշողությունները կենդանություն են առնում մեկը մյուսին հաջորդելով, իրար հետեւից ու մարմնավորվում Ն.Ծատուրյանի՝ Ֆրունզին նմանակելու բացառիկ շնորհով, ձայնային նույն ելեւէջումներով՝ տպավորություն ստեղծելով, թե հենց այդ պահին կողքիդ մեծանուն արտիստն է: «Կարոտս եմ առնում»,- Ֆրունզի «ձայինին» հաջորդում է Ն.Ծատուրյանի բացատրությունը:
«Մի անգամ ինձ տեսավ, արդեն իրա թատրոնում էր: Ասի՝ Ֆրունզ, իմ ներկայացումն է  Սունդուկյանում, կգաս,  չէ՞: «Կգամ, կնայեմ, չեմ հավանի». ամեն ինչ չհավանելու հայկական սովորույթի օրինակով կատակել է Ֆրունզը:

Մհեր ՄկրտչյանՆ.Ծատուրյանը պատմում է նաեւ հուշեր ընտանեկան կյանքի ուրախ ու զավեշտալի պատկերներով.«Ֆրունզը չէր կարող տան կին առներ՝ եփող-թափող, կինն անպայման «խելառ» պիտի լիներ, որովհետեւ ինքն էլ էր խելառ»: Մի օր ձուկ է առնում, գալիս  է տուն, կինը՝ Թամարը,  քրոջ տանն է  լինում, զանգում, հարցնում է՝ «Թամար, ձուկը ինչքա՞ն պիտի եփվի», ասում է՝ «Դիր, հենց որ աչքերը դուրս կգան, ուրեմն՝ եփել է»: 45 րոպե հետո զանգում է, թե դուրս չի գալիս աչքերը, դեռ ինքա՞ն պիտի եփվի: Թամարը թե՝ սպասի, էլի, պիտի դուրս գա: Մի կես ժամ հետո նորից է զանգում, ասում՝ աչքերը դուրս չեն գալիս: Թամարը վեր է կենում, գալիս է տուն, բացում կաթսայի կափարիչն ու ասում.«Այ տղա, առանց գլխի են էս ձկները»»:
Կյանքն հումորով ապրելու ու ողբերգականը կոմիկականին շաղախելու վարպետությունը Մհեր Մկրտչյան արտիստի մոտ ստացվել է առանց որեւէ դժվարության: Ամենաբարդ թվացող իրավիճակում դիմացինին ժպիտ պարգեւելու մկրտչյանական  ֆենոմենն այսօր էլ շարունակում է մնալ անգերազանցելի:

«Մի անգամ փորձից հետո Ֆրունզն ասաց՝ արի գնանք խաշ ուտենք: Գնացինք: Խաշը կերավ, լավ խմել էր: Ասի՝ Ֆրունզ, արի մի հատ տաքսի կանչենք, դրանով գնա: էս մեքենան թող էստեղ մնա: Ասաց՝ «արի,  ի՞նչ է եղել, ո՞վ է խմած»: Վերջը նստեցինք, ես էլ ձեռքս դրել եմ ղեկին, որ հանկարծ չտանի, խփի պատերին: Հենց դուրս եկանք, ասի ձախ չի կարելի թեքվել, ինքը թեքվեց, գային կանգնեցրեց: Պատուհանները փայլփլում էին, չտեսան ով է, մոտեցան թե՝ էստեղ չի կարելի, հետո տեսան Ֆրունզին՝ «Վայ, բարեւ Ձեզ: Ախր, Ձեր կյանքն ինչո՞ւ եք վտանգում, էստեղ չի կարելի ձախ»: Ասաց՝ ջհանդամ լինի իմ կյանքը: Քեզ տեսա, ըսի գամ, բարեւեմ»:
Բեմական հաջողություններն իրական կյանքում անհամատեղելի էին: Անձնականում ամեն ինչ դժվար էր, բարդ ու ողբերգական: Անձնական անհաջողությունները քողարկվում էին ստեղծագործական վերելքներով, իսկ այդ ամենի վկան միայն արտիստի խոշոր ու թախծախառն աչքերն էին:
«Ներքին ինչ-որ կապ կար իմ ու իրա մեջ, չեմ հասկանում թե ինչ, բայց ինչ-որ մտերմություն կար, իրար տեսնելու, իրար հետ շփվելու տարօրինակ պահանջ կար: Երեւի նրանից է, որ ամեն ինչի մեջ, անգամ ողբերգականի, ես փնտրում, տեսնում եմ կոմիկականը, նույնը Ֆրունզն էր: Այն վատ ժամանակներն էին, երբ ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նիստում Ադրբեջան-Ղարաբաղ հարցն էր քննարկվում, մենք էլ հավաքվել էին իրա թատրոնում, հեռուստացույցով նայում ենք: Սոսը դուրս եկավ բեմ, խոսեց, նայեցինք, լսեցինք, վերջացավ,  Ֆրունզն ասաց.«Ապուշ մարդիկ են էս ադրբեջանցիները, Սոսը ուզում է, ընչի չեն տալիս, շատ վատ մարդիկ են էդ ադրբեջանցիները, Սոսն ասում է  հողերը մերն են, ասում են՝ չէ»: Հետո խոսեց Հենրիկ Իգիթյանը. «Ի՞նքն ինչ է  ուզում»: «Լավ էլի, Ֆրունզ,- նախատեց Թամարը,- ուզում է, որ հողերը մեզ տան»: «Էլի չե՞ն տալիս, արա…»: Հետո խոսեց Սերգեյ Համբարձումյանը, ասեց՝ նայեք, հողերը կտան, Համբարձումյանն է խոսում»: Իսկ այդ ընթացքում անընդհատ ցույց էին տալիս Խորեն Աբրահամյանին, որ նստած էր դահլիճում, ասաց՝ «Խորիկը, Խորիկը»…բայց Խորիկը այդպես էլ չխոսեց: Որ վերջացավ, ասաց՝ «Իյաաա, չհասկացա, Խորիկն ընչի՞ էր գնացել, հասել, Մոսկվա, Երեւանից տելեվիզրով լավ էլ երեւում էր ամեն ինչ»: Այն ժամանակ, երբ բոլորը կարմրած աչքերով գոռում էին «Միացում», «Ղարաբաղը մերն է», ինքը հարցին այս տեսանկյունից էր նայում:
Նույնը ինձ մոտ էր: Երբ ես մի անգամ գնացի միտինգի, ես չեմ գնում առհասարակ, ինձ էլ Արման Մանարյանն էր տարել, կարմրած աչքերով մարդիկ գոռում էին՝ «Ղարաբաղը մերն է»: Ես որ տեսա խելագարված մարդկանց աչքերը, ու հենց լռեցին, ձեռքս բարձրացրեցի, կատակով ասացի՝ «Զանգեզուրը չենք տա»: Ու տեսա մարդիկ շուռ եկան, ու ասին՝ իիիի՞նչ: Արմանն ասաց՝ «Արի, արի գնանք, էստեղ կատակ մի արա»: Բայց ես ամեն տեղ եմ կատակ անում»:

Коллектив Гюмрийского драматического театра им. Вардана АджемянаՀուլիսի 4-ն այսօր քչերն են հիշում: Գյումրիում գտնվող դերասանի հուշարձանին հատուկենտ ծաղիկներ են հայտնվում, լավագույն դեպքում փոքրիկ միջոցառում է կազմակերպվում Մհեր Մկրտչյանի տուն-թանգարանում: «Այսօր մեր երկիրն այնքան խնդիրներ ունի, որ այս բոլոր բաները մոռացվում են: Այ, եթե երկիրը հանգիստ է, երկիրը  ճգնաժամային վիճակում չէ, ամեն ինչ կանոնակարգված լինի, ամեն ինչն էլ կհիշվի: Եւ ոչ միայն մեր Մհեր Մկրտչյանը. Շիրազի, Սեւակի տարեդարձներն էլ ափալ-թափալ անում, վերջացնում են: Երբ երկիրը երկիր դառնա՝ նորմալ, կարգին օրինակելի երկիր, երբ վերանա կոռուպցիան, երբ հերոսը լինի ոչ թե օլիգարխը, ինչպես մեր սերիալներում է, այլ մտավորականը՝ բժիշկը, ուսուցիչը, գիտնականը, այս անտարբերությունն էլ կվերանա»- եզրափակում է  Նիկոլայ Ծատուրյանը:

Մարինե Պետրոսյան
04 Հուլիս, 2013 00:07


Николай Цатурян
Художественный руководитель Гюмрийского драматического театра им. Вардана Аджемяна

Николай ЦатурянВся моя жизнь – сплошной анекдот, а все мои анекдоты – сплошная нецензурщина. Потому расскажу из жизни. Новый год – самый подходящий повод для хаша. Мы с Фрунзиком, надеюсь, фамилию указывать не надо, возвращаемся с подобной трапезы. Он – за рулем. Нарушая правила дорожного движения, заворачиваем и попадаем прямо в лапы гаишника. Узнав его, гаишник с улыбкой спрашивает: «Товарищ Фрунзик, а вы не знаете, что здесь не заворачивают?» «Знаю, - ответил Фрунзик. – Специально завернул, чтобы поздравить тебя с Новым годом!» Так выпьем же за родных гаишников, которых я очень люблю! Особенно с тех пор, как у меня появилась машина!

Собеседник АрменииЯна Авчиян
http://sobesednikarmenii.ru/%D1%80%D1%83%D0%B1%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B8/%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%8B%D0%B9-%D0%B3%D0%BE%D0%B4/item/1135-%D1%8F-%D0%BF%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D1%8E-%D1%81%D0%B2%D0%BE%D0%B9-%D0%B1%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%BB%E2%80%A6

 

 

 

 

Печать

Фрунзик Мкртчян – дорога к смерти

Фрунзик Мкртчян – дорога к смертиДо боли печальные глаза, которые видели в жизни много горя, и незаурядная игра актера Фрунзика Мкртчяна поражает воображение. Человек-праздник, который смешил всех, но сам почти никогда не смеялся. 29 декабря, 22 года назад не стало советского актера Фрунзика Мкртчяна.

ЕРЕВАН, 29 дек — Sputnik, Лаура Саркисян. Его дом был полон игрушек, а роли полны радости. Он знал взлеты, но падений было больше, и они стали его крестом.
"Однажды навестил его в больнице. На вопрос: "Фрунз- джан, что произошло?", он мне ответил: "я лежал на столе, и когда у меня произошла клиническая смерть, я вышел из моего тела и поднялся наверх. Я попал в один светлый коридор, и все летел и летел по нему, а со мною летел маленький ребенок. Когда я дошел до края, то увидел один золотой город, очень светлый и красивый. Мы с остальными хотели войти в него, но кто-то мне и этому ребенку приказал вернуться обратно. Мы вернулись: зашел в палату, вошел в свое тело и почувствовал неимоверную тяжесть…", — вспоминает народный артист Армении Николай Цатурян.
Он говорит, что тогда Мкртчян признался, что пережил чудесное чувство, и сделает все, чтобы умереть. "И он сделал все, чтобы умереть", — констатирует Цатурян.
Слава Фрунзика Мкртчяна была настолько громкой, что его знали не только в родной Армении, но и по всему Советскому Союзу. Продукты на рынке ему давали бесплатно, поклонницы преследовали толпами, а лучшим документом был известный на всю страну профиль — большой нос и грустные глаза. И только близкие люди знали: между актерскими образами Фрунзика и его личной судьбой огромная пропасть.
Каждая его последующая роль была необычной и покоряла и до сих пор покоряет сердца людей. С детства Фрунзик был одаренным мальчиком, умел рисовать, но вскоре все начали замечать в нем актерский талант. Современники вспоминают, что "Фрунзик любил организовывать представления у себя дома. На лестничной клетке вешал занавес и устраивал перед публикой моноспектакли. Уже, в 10-летнем возрасте, ему аплодировала публика".
Спустя годы Фрунзик Мкртчян поступил в Ереванский театрально-художественный институт. Тогда, на втором курсе, его пригласили в Национальный академический театр им. Сандукяна на роль Эзопа. С тех пор началась актерская карьера великого мастера искусства Фрунзика Мкртчяна. Многие фразы, произносимые его персонажами, стали крылатыми, их до сих пор помнят и повторяют.
Фрунзик Мкртчян всегда был в центре внимания женщин. Именно на пике популярности он приобрел душевную гармонию. После тяжелого разрыва с первой женой, встретил вторую жену Данару Мкртчян, в браке с которой у них родились дочь Нунэ и сын Вазген. Но счастье было не долгим, Данара заболела неизлечимым психологическим заболеванием. Свидетели того периода жизни актера помнят, через какой ад ему пришлось пройти. Из-за болезни жены Фрунзик отказался от многих ролей. Но именно в самый тяжелый период его жизни, на экраны вышла легендарная комедия Данелии "Мимино". До сих пор в памяти людей сохранились крылатые фразы, рожденные в дуете Мкртчян-Кикабидзе.
Фрунзик, мечтал о трагических ролях, возможно, отчасти потому, чтобы выплеснуть ту боль и горе, которые мучили его душу. Ему же давали комедийные роли ("Кавказская пленница, или новые приключения Шурика" (1966), "Мимино" (1977), "Суета сует" (1978), "Одиноким предоставляется общежитие" (1984). В каждую свою роль он вкладывал не только душу, но и безграничный талант. Судьба дарила то, чего ему больше всего не хватало — безоблачного неба, гармонии и радости жизни.
Даже когда Фрунзик смеялся, его глаза оставались грустными: гениальный артист был глубоко несчастен.
Семейная жизнь Фрунзика или Мгера, как его зовут на родине, не сложилась. Дочь и сын погибли. Третий брак также не сделал его счастливым. Добрый актер с печальными до боли глазами. Таким он останется в памяти миллионов зрителей.

Sputnik Армения 
http://sputnikarmenia.ru/armenia/20151229/1539401.html#ixzz3zgFdecZL