Тамара Оганесян

Тамара Оганесян

Армянская советская актриса.
Дочь председателя Союза писателей Армении Грачьи Оганесяна. 
Вторая жена народного артиста СССР Фрунзе Мкртчяна. До 2013 проживала в США. В настоящее время живетв городе Ереване.
В 1997 году создала в Нью-Йорке театр "Мгера Мкртчяна"

Неутешная Тамара

Когда после того как Фрунзику Мкртчяну сообщили о болезни сына он запил с новой силой, но надо было дальше жить, играть, бороться за Вазгена. Дочь Нунэ к тому времени вышла замуж за иностранного студента и улетела с ним в Аргентину. И Фрунзик решил, что ради сына просто обязан создать новую семью. Как-то актер познакомился с первой красавицей Армении с царским именем Тамара и почти царским положением в обществе – она была дочерью председателя Союза писателей Армении Оганесяна. Актер вновь отправился в ЗАГС. Его друг, бывший свидетелем на двух предыдущих свадьбах, пошутил тогда: «Не слишком ли часто, Мгер, мы ходим в это учреждение?». Мкртчян, не терявший чувство юмора ни при каких обстоятельствах, тут же ответил: «Чаплин вообще восемь раз женился. Я что, хуже?».
Но, к сожалению, и этот брак не принес актеру счастья и спокойствия. Тамара, привыкшая к светской жизни и ожидавшая ее продолжения со звездой советского экрана, просто не была готова ни к запоям Мкртчяна, ни к ухудшавшемуся состоянию его сына. Супруги постоянно ссорились, месяцами могли жить врозь. А незадолго до Нового 1994 года Мгер с сыном окончательно ушел жить на отдельную квартиру. Утром 29 декабря он узнал о смерти своего лучшего друга Азата, а через несколько часов его самого нашли мертвым - обширный инфаркт сердца. Рядом с Фрунзиком сидел Ваагн, который даже не понимал, что отца не стало.
http://novaya.com.ua/?/articles/2010/11/10/094607-17 


Մհեր Մկրտչյանի մասին «խոսող» գիրք-ալբոմ կտպագրվի 

Тамар Оганесян«Հայելի» ակումբում այսօր հյուրընկալվել էին Մհեր Մկրտչյանի այրին՝Թամար Հովհաննիսյանը, «Անտարես» հրատարակչության տնօրեն Արմեն Մարտիրոսյանը եւ կինոքննադատ Զավեն Բոյաջյանը: Համատեղ նախագծի շրջանակներում լույս կտեսնեն դեռեւս չհրատարակված լուսանկարներ եւ պատմություններ Մհեր Մկրտչյանի մասին: Դրանք կամփոփվեն մի քանի գրքում, նախատեսված են նաեւ ֆիլմեր: «Շուրջ քսան տարի Զավեն Բոյաջյանը համոզում էր ձեռնարկել այս գործը, այնուհետեւ նա ծանոթացրեց Արմեն Մարտիրոսյանի հետ: Նահանգներում արդեն ծանոթ էի «Անտարեսի» գործունեությանը: Սիրով համաձայնեցի»,-նշեց տիկին Հովհաննիսյանը: Զավեն Բոյաջյանը մանրամասնեց նախագծի մասին. «Դա հրատարակչական մեծ նախագիծ է, որը մեդիաէլեմենտներ է պարունակում: Այս նախագծի շրջանակներում ամռանը լույս կտեսնի առաջին գիրքը: Նաեւ մեկ-երկու ֆիլմ կլինի: Առաջին գիրքը ավելի շատ ֆոտոալբոմի բնույթ ունի, վիզուալ կողմն է շեշտադրված, այնտեղ ընդգրկված է չհրապարակված 250-300 լուսանկար՝ Թամար Հովհաննիսյանի արխիվից: Լավ կլինի, որ տիկին Հովհաննիսյանի հսկայական արխիվը հանրության սեփականությունը դառնա: Խոսքը ավանդական պատկերացումներով ֆոտոալբոմի մասին չէ, տեքստը զուգորդում է լուսանկարին: Գիրքը համարյա պատրաստ է, Թամար Հովհաննիսյանը իր գործը կատարել է, լուսանկարները մեկնաբանված են, հիմա գիրքը խմբագրական փուլում է: Դիզայներական փուլից սկսած՝ պարոն Մարտիրոսյանի դերը էական կդառնա: Երկրորդ գրքում կլինեն Թամար Հովհաննիսյանի հուշերը Մհեր Մկրտչյանի մասին: Այդ գիրքը եւս կլինի ճոխ լուսանկարներով, գիրքը սակայն անձնական բնույթի կլինի: Մհեր Մկրտչյանը լեգենդար անձնավորություն էր»: Զավեն Բոյաջյանի խոսքով՝ մինչեւ այժմ բազմաթիվ գրքեր են լույս տեսել Մհեր Մկրտչյանի մասին, որտեղ հաճախ ոչ պատշաճ է ներկայացված քսաներորդ դարի խոշորագույն դեմքերից մեկը. «Մհեր Մկրտչյանն արտիստ է, որին հաճախ մոռանում են անեկդոտիկ պատմությունների հետեւում: Կլինեն նաեւ զանազան նյութեր՝ օտարերկրացի մասնագետների կողմից հրապարակված կամ չհրապարակված, որոնք մեզ մոտ շրջանառված չեն եղել: Մհեր Մկրտչյանի ստեղծագործական խոհանոցը Թամար Հովհաննիսյանից ավելի լավ ոչ ոք չի կարող ներկայացնել: Մի ֆիլմի մասին էլ կուզեի հիշատակել: Ամերիկահայ ռեժիսոր Աննա Տերյանը մի նախագիծ է ունեցել, նա հինգ ժամ տեւողությամբ նյութ է նկարել, որտեղ Թամարը պատմում է Մհերի մասին: Բայց նախագիծը կյանքի չի կոչվել: Հիմա այդ նյութը Թամար Հովհաննիսյանը իր հետ բերել է Երեւան: Գուցե դա լինի հեռուստատեսային ֆիլմի տարբերակով, մի քանի մասից բաղկացած: Ռեժիսոր Արման Երիցյանի հետ ֆիլմն անելու պայմանավորվածություն կա: Նախագիծը կփակի մի ֆիլմ եւս, որ Թամար Հովհաննիսյանի նախագիծն է, դա կլինի վավերական ֆիլմի՝ ռեալիթի-շոուի սկզբունքով»: Մհեր Մկրտչյանի մասին առաջին գիրքը կլինի երեք լեզվով՝ հայերեն, ռուսերեն եւ անգլերեն՝ արտիստի նկատմամբ հետաքրքրություն կա ոչ միայն ԱՊՀ-ում, այլեւ Սփյուռքում: Արմեն Մարտիրոսյանը նշեց. «Մի տասը տարի առաջ հետազոտություն էինք անցկացնում, թե նախկին ԽՍՀՄ ժողովուրդները ո՞ւմ հետ էին ասոցացնում Հայաստանը: 90%-ը ասում էր՝ Ֆրունզիկ Մկրտչյան, երկրորդ տեղում Ազնավուրն էր, հետո՝ Ջիգարխանյանը, էստեղից միտք հղացավ Մհեր Մկրտչյանի մասին ձեռնարկ ստեղծել: Հետո պարզեցի, որ նման գաղափար ունեն Թամար Հովհաննիսյանը եւ Զավեն Բոյաջյանը: Այսպես մեր ճամփաները «խաչվեցին»: Մեր գիրքը աուդիովիզուալ մշակույթի արդյունք պիտի լինի, շարժվի եւ խոսի»,-ասաց «Անտարեսի» տնօրենը:

Գոհար ՀԱԿՈԲՅԱՆ 
http://www.aravot.am/2014/03/24/443668/ 


Թամար Հովհաննիսյան. «Ինչ էլ որ արել եմ, միշտ կապել եմ Հայաստանի հետ»  

Тамар ОганесянԴերասանուհի, այժմ նաև ռեժիսոր և սցենարիստ Թամար Հովհաննիսյանն արդեն որերորդ անգամ կտրուկ շրջադարձ է կատարում իր ճանապարհին ու ամեն ինչ սկսում զրոյից: 17-ամյա ընդմիջումից հետո դերասանուհին կրկին հայրենիքում է ու լիահույս է, որ վերադարձը նոր սկիզբ կդառնա իր կյանքում: Միացյալ Նահանգներում անցկացրած 17 տարիների ընթացքում ընդամենը 4-5 բեմադրություն է արել: Իրականացրել է դերասանուհի Թամար Հովհաննիսյանի երազանքներից մեկը` խաղացել է Ֆիլումենա Մարտուրանո, իսկ որպես ռեժիսոր Սարոյան է բեմադրել: Բայց գրեթե 20-ամյա ստեղծագործական դադարի ընթացքում միտքը պարապ ու հոգին դատարկ չեն մնացել, ու հիմա հայրենիքում է` լեցուն նոր գաղափարներով ու ստեղծագործական ծրագրերով:

- Երևանը փոքր քաղաք է, ու Ձեր վերադարձի լուրը տարածվելուն պես բոլորը սպասում են, թե ինչից եք սկսելու: Ես, օրինակ, անակնկալի եկա, որովհետև կարծում էի` թատրոնում կտեսնեմ Ձեզ, բայց կարծես նախապատվությունը հեռուստատեսությանն եք տալիս:

- Թատրոնն էլ կա, հեռուստատեսությունն էլ կա, ավելի շատ թեմայից է կախված: Այնպես չէ, որ ես թատրոնը գիտեի, ու հեռուստատեսությունն ինձ անծանոթ էր: Այս երկար տարիների ընթացքում շատ բան եմ սովորել նաև հեռուստատեսության առումով: Աչքերս չորս արած սովորում էի, սովորում էի ամեն ինչ: Ու հիմա տեսնում եմ, որ էստեղ շտկելու կամ անելու շատ բան կա, և ինչ-որ չափով նաև պարտավորված եմ զգում: Հեռուստատեսության միջոցով շատ-շատ բաների կարելի է հասնել, որոնց պահանջը կա այսօր հասարակության մեջ:

 - 17 տարի. 5 տարի Նյու Յորքում և 12-ը` Լոս Անջելեսում: Երբ Ամերիկայում սկսվեց տևական ստեղծագործական պարապուրդի շրջանը, ինչպե՞ս ապրեցիք այդ շրջադարձը:

- Դա շատ դժվար է հոգեբանորեն: Ուրիշ աշխարհ, ուրիշ միջավայր, ուրիշ հարաբերություններ: Բոլորովին ուրիշ մարդ ես դառնում: Հեշտ չէ ապրել այդ երկրում, հեշտ չէ: Անընդհատ սթրեսով ներծծված կյանք է, անընդմեջ վախի ու տագնապի մեջ, որովհետև դուրս ընկար` դուրս ընկար, հետո քեզ ձեռք մեկնող չի լինի, որ հետ բերի: Բայց դա չի նշանակում, որ անընդհատ տառապել եմ: Մեծ երկիր է, տեսնելու ու սովորելու շատ բան կա, և նույնիսկ տանը նստած` անընդհատ սովորել եմ: Նյու Յորքում հինգ բեմադրություն եմ արել: Նյու Յորքի էդ 5 տարիներին Թեքեյան մշակութային միության հետ էի և բավական զբաղված էի: Տարի կար, որ մեկ բեմադրություն եմ արել, տարի կար` երկու, և դրանք մտքի և ֆիզիկական ծանր աշխատանք էին: Իհարկե, սիրողական խումբ էր, պրոֆեսիոնալներ չէին, բայց դա նույնպես լուրջ աշխատանք էր, և° ժամանակ, ևʹ ջանք, ևʹ ուժեր ու միտք պահանջող աշխատանք: Ուրիշ շերտ կա Ձեր հարցի մեջ, որ դա իսկապես շատ դժվար է անել հոգեբանորեն: Այսինքն` ամեն առավոտ արթնանալ 6-ին, հետո մինչև 9-ը սենդվիչ սարքել ու վաճառել, հետո 9-ին գնալ դեղատուն: Էդպես մի շրջան եղել է, որ դեղատնից դուրս էի գալիս, գնում էի Հովնանյան դպրոց, որտեղ մանկական թատերախումբ էի ստեղծել, հետո էլ 5-6-ին գալիս էի տուն ու գնում Թեքեյան մշակութային միություն: Այդպես ամբողջ օրդ շատ լեցուն էր: Եվ ամբողջ այդ ընթացքում մտածել եմ այն ծրագրերի շուրջ, որոնք միայն Հայաստանում կուզենայի իրագործել:

- Հիմա Հայաստանում եք, ուրեմն դրանք իրագործելու ժամանակն է, ի՞նչ ծրագրերի մասին է խոսքը:

- Հիմա պատրաստի երկու պիես ունեմ, որ կուզենայի բեմադրել: Ես եմ գրել` բոլորովին չհավակնելով դրամատուրգ լինել, պարզապես դա մի նյութ է, որ շատ լավ գիտեմ: Էսպես ասեմ` լուրջ կատակերգություն է, պատմություն է հայ համայնքի մասին, սուտ չկա մեջը: Դա նաև ինձ է բնորոշում` որպես ստել չիմացող մարդու, և դիտողին էլ շատ անհրաժեշտ է էդ ճշմարտությունը լսել, որովհետև մենք միշտ չէ, որ ճիշտ լրատվություն ենք ստանում այնտեղի մասին: Դա շատ նուրբ բան է, մարդիկ չեն կարողանում ամեն ինչ ներկայացնել այնպես, ինչպես կա: Դժվար է, և մարդիկ շատ բաներ գունազարդում են, շատ բաներ չեն տեսնում այնպես, ինչպես կա, և շատ բաներ էլ ներկայացնում են արդեն համակերպված: Այն ամենը, ինչ տեսել ու ապրել եմ այնտեղ, ճշմարտացի հանձնել եմ թղթին: Պիեսը կոչվում է «Արի ամուսնանանք», և թվում է, թե կենցաղային ամուսնության մասին է խոսքը, բայց ոչ: Բացի այդ, ամերիկյան հեղինակներից ոչ միայն թարգմանություն եմ արել, այլև փոխադրություն, պիեսը բերել եմ հայ իրականություն: Իսկ հիմնականում մտածել եմ հեռուստածրագրերի, հեռուստանախագծերի` սերիալի, մինի սերիալի շուրջ: Երկու գործ ունեմ, որոնք սցենարի եմ վերածել: Մեկը Լևոն Շանթի «Դերասանուհին» վիպակն է, որի սինոփսիսը ներկայացրել եմ Հանրային հեռուստաընկերությանը, մյուսն էլ Վարդգես Պետրոսյանի «Կրակե շապիկն» է` այդ շատ վիճահարույց վեպը: Իմ կարծիքով, մեկը մի 80 սերիայի չափով է, մյուսը մինի սերիալ է` 5-7 սերիա: Դրանք հենց էնպես արված գործեր չեն, տարիների ընթացքում աշխատված, ապրված և որոշակի ուղղություն ունեցող գործեր են: Մի ուրիշ սցենար էլ սկսել եմ գրել` մի 20 սերիայի չափով: Սինոփսիսը պատրաստ է, դա էլ եմ ներկայացրել Հ1-ին: Սա իմ սերնդի պատմությունն է, դարձյալ շատ ճշմարտացի, վավերագրական հիմքով պատմութուն է, շատ հարուստ երկխոսություններով, հավաստի պատմություններով ու խիստ ճանաչելի կերպարներով:

- Ասում եք` Ձեր սերնդի պատմությունն է, այդ պատմությունը համընկավ երկրի փլուզման հետ, ընդունված է այդ սերունդը կորուսյալ համարել: Համաձա՞յն եք այդ գնահատականի հետ:

- Այո, համաձայն եմ, և էս սերիալը, որ կոչվում է «Ճանապարհ», հենց այդ մասին է, մի սերնդի, որի մեջքին կոտրվեց մի հսկայական կայսրություն: Այդ փլուզմանը սպասում էինք, երազում, բայց չէինք պատկերացնում, որ էսպես կլինի: Շատ ապաշնորհ եղավ ևʹ փլուզելը, ևʹ հետագա ընթացքը, շատ խոշոր ու ճակատագրական սխալների վրա դրվեց հիմքը: Հիմնովին քանդելուց հետո հիմնովին սարքել է պետք, ոչ թե հին կտորի վրա նոր կարկատաններ դնել, որն Ավետարանն է նույնիսկ արգելում անել: Էդ սցենարը դրա մասին է, և ես կարծում եմ, որ արժե էդ հարվածի տակ ընկած սերնդի ճշմարիտ պատկերը ստեղծել:

- Հիմնականում սերիալների նախագծերի մասին եք մտածում, իսկ հայաստանյան սերիալային արտադրանքին ծանո՞թ եք:

- Անշուշտ: Չեմ ասի, թե սերիալ չեմ նայել: Նայել եմ: Եվ եթե անգամ չեմ նայել, աչքս վրան եմ պահել: Չեմ կարծում, որ գլուխ գովելու բան է, թե ես սերիալ չեմ նայում: Դա ի՞նչ է նշանակում` որ ես ճաշակով մա՞րդ եմ: Չէ, ես նայում եմ, որ հասկանամ, թե ինչ է կատարվում, ովքեր կան, ինչ նոր անուններ, ինչ դերասաններ, ովքեր են սցենարը գրում, ինչպես են կառուցում սցենարը: Եʹվ նայել եմ, ևʹ միաժամանակ աշխատել եմ, ինչո՞ւ, որովհետև միշտ սպասել եմ, թե երբ պիտի հետ գամ: Դա երբեք իմ ծրագրերից չի բացակայել: Ինչ էլ որ արել եմ, միշտ կապել եմ Հայաստանի հետ:

- Բայց սերիալները մեզանում ամենացավագին թեմաներից են և մշտապես խիստ քննադատության թիրախ են:

- Հեռուստատեսությունը չի կարող ապրել առանց սերիալի: Ուրիշ հարց Է, որ Հայաստանում դա կիսագրագետ ձևով է արվում: Որակի հարցը չէ միայն: Մի տեսակ ամենաթողություն է առաջացել, իրավական  կողմը մեզանում բացակայում է: Չես կարող, օրինակ, երեկոյան ժամերին դիտվող սերիալի մեջ ցույց տալ շատ ծխել, շատ խմել, բռնություն, անձնասպանություն: Անձնասպանության բոլոր տեսակները հայկական սերիալներում տեսա, կարծես դաս են տալիս, թե ոնց անձնասպան լինել: Բայց դրա իրավունքը չունեն: Կամ ինչպե՞ս են կառուցում սյուժեն, ինչպե՞ս են կառուցում դիալոգները: Ես շատ եմ կարևորում էդ դիալոգները: Երկխոսությունը մտքերի, զգացողությունների կռիվ է: Երևի իմ առաջին մասնագիտությունը` դերասան լինելու հանգամանքն ինձ շատ է օգնում, երբ ես գրում եմ: Չեմ ուզում ասել գրում եմ, այլ թղթին եմ հանձնում այն, ինչ մարդն ապրում է: Շատ կարևոր է նաև, թե որքանով են հավաստի այդ կերպարները, ինչ ճյուղեր են բացում ընդհանուր առանցքային սյուժեից: Սրանք զուտ մասնագիտական հարցեր են, որոնցով պետք է զբաղվեն պրոֆեսիոնալներն ու գործի գիտակ մարդիկ: Եվ, իհարկե, կյանքի փորձառությունը: Ի վերջո, մարդը, որ ապրում է երկար տարիներ, ինչ-որ յուրահատուկ կամերա ունի իր ուղեղի մեջ: Իմ կարծիքով, ես շատ արժեքավոր բաներ եմ իմ մտքի կամերայով նկարել:

- Կարծում եմ` Ձեր միտքը սնել է նաև այն միջավայրը, որում ապրել եք Ձեր հայրական հարկի տակ, ապա նաև` Մհեր Մկրտչյանի հետ ամուսնությունից հետո:

- Իհարկե, դա նաև այն միջավայրից է, որում ապրել եմ ծնվածս օրից: Ես շատ բացառիկ մարդկանց եմ հանդիպել իմ կյանքում, որոնք անհետ չեն անցել, այլ շատ մեծ հետք են թողել իմ կյանքում, նրանք դասեր են տվել ինձ: Իմ մասնագիտությունը, ավելի ուշ Մհերի հետ իմ միությունը, որ հնարավորություն տվեց երևելի մարդկանց ճանաչելու իրենց խորքով: Անուններ չեմ ուզում տալ, բայց բոլորին է հայտնի, որ Փարաջանովին անձնական շփումներով գիտեմ, Փելեշյանին անձնական մտերմությամբ գիտեմ, Սարոյան անձնական շփումներով գիտեմ, Սևակի ոչ միայն գրականությունը լավ գիտեմ, այլև անձնական հանդիպումներով գիտեմ: Բոլոր գրողները, դերասանները, ռեժիսորները եղել են մեր տան հյուրը, շատ է օգնել  նաև այն հանգամանքը, որ ճամփորդում էի, երբ երկիրը դեռ փակ էր:

- Շատ դժվար եք խոսում Մհերի երազած թատրոնի մասին:

- Ոչ թե խուսափում եմ, այլ չեմ կարող հպանցիկ խոսել այդ մասին: Եթե ուզում ենք նրա դերասանական դպրոցը, թատերական մտածելակերպը պահել և հանձնել սերունդներին, պետք է աշխատենք այդ ուղղությամբ: Ես նրան մեկնաբանելու ինչ-որ պատկերացումներ ունեմ: Դերասանական շատ յուրահատուկ դպրոցի վարպետ էր, դա փեշակ է, որ երիտասարդներին պետք է սովորեցնել: Դա ահռելի աշխատանք է, և եթե դա չսովորեցնենք ու սերնդեսերունդ չփոխանցենք, շատ մեծ կորուստներ կունենանք: Այնքան բիզնեսի մտածելակերպ ունեցող Հոլիվուդում կինոարվեստն էլ կա և եղել է միշտ: Եվ եթե Ռոբերտ Ռեդֆորդը սկսում է մի քիչ մեծանալ, հետևից բերում են Բրեդ Փիթին, եթե նա է մեծանում, հետևից գալիս է Լեո դի Կապրիոն: Դա գործ է, որ պիտի անես, եթե չանես, կկորցնես:

- Երջանի՞կ եք, որ եկել եք, և երջանի՞կ եք ընդհանրապես:

- Ես հասել եմ այն երջանկությանը, երբ երջանկություն չեն փնտրում: Ոչ մտածում եմ, թե եղել եմ արդյոք երջանիկ, ոչ էլ հետոյից եմ սպասում երջանկություն: Թող Աստված պահապան լինի այն ամենին, ինչ ունեմ հիմա, եթե նունիսկ դա շատ քիչ բան է:

Հարցազրույցը` Նունե ԱԼԵՔՍԱՆՅԱՆԻ
6:08 Հուլիս 15, 2013   ttp://kinoashkharh.am

Печать

Թամար Հովհաննիսյան

«Ինքը չէր կարողանա արտաբերել միտքը, քանի դեռ դա իրենը չդառնար: Իրենը դարձնելու պրոցեսը երկար էր տեւում:  Մինչեւ դա դառնար օրգանական, հավաստի, իրենից չէիր լսի մի բառ: Լրիվ այդ մարդն էր դառնում, դրանում կարող եք համոզվել, երբ որ իր ֆիլմային դերերը նայեք» 
Դերասանի վերջին տարիների եւ  կյանքի ողբերգական ավարտի մասին խոսելիս՝ տիկին Թամարան ասում է, որ շատերն այն կապում են միայն մեկ պատճառի՝ որդու հիվանդության հետ, բայց իրականում պատճառները շատ էին. նրա հոգեկան աշխարհի վրա ազդում էր նաեւ երկրի վիճակը, մեծ դերասանի մեջ աստիճանաբար փլվում էր ամեն ինչ, ժամերով հերթի մեջ կանգնած՝ հացի եւ նավթի էր սպասում, բոլորի վիճակն էր վատ.  «Ես հիշում եմ իր դեմքը, սոսկալի բան էր,  կթվար, թե ինչ է եղել որ, դե մարդ է էլի… դե կանգնել է էլի… բայց իր մեջ մի ամբողջ աշխարհ էր փլվում, կամ հիշում եմ, որ թատրոնի համար չեմ էլ հիշում ինչ էր պետք՝ մեքենա՞ էր անհրաժեշտ, գումար էր պետք, թե լույս, չեմ հիշում…, զանգեցին ասացին, որ դիմում գրենք այդ ժամանակվա վարչապետին: Բան չունեմ ասելու… բայց սովոր չէր այդպես ապրելու, կարծես այդ մարդու ձեռքից ամեն օր ինչ-որ բաներ էին խլվում՝ իր արժանապատվությունը, այն ամենը, ինչին նա հասել էր, ամեն օր դրանք նրանից խլվում էին… եւ այդ դիմումը ձեռքներիս միասին գնացինք, նստեցինք, նստեցինք այդ ընդունարանում, ժամ ու ժամուկես նստած սպասում էինք, ինքն էլ իր բնույթով շատ հարմարվող մարդ էր, ես ջահել էի, ասում էի՝ ի՞նչ ես նստել, ես հիմա կբացեմ դուռը… Փղի նման համբերատար նստած էր, բայց վերջը դուռը բացեց եւ ասաց՝ այ տղա՜, կամ արի այս թուղթը վերցրու կամ այս դուռը բաց արա, որ ներս գամ, թուղթը շպրտեց ու դուրս եկավ: Հիմա կարող է թվար, թե մեծ բան չէր: Բայց իրենից գնում էր… ինքը իրենից հեռանում էր…Հեշտ բան չէր այդքան փառքից հետո հացի, նավթի համար հերթ կանգնելը» 
 
http://www.aravot.am/2015/04/01/556502/

Մենք ենք մեր ֆիլմերը

Сос Саргсян1985 թվի հունվարին Փարիզի Issy Les Moulineaux արվարձանի քաղաքապետը լսելով, որ այս ֆիլմի Իշխանի դերակատար Մհեր Մկրտչայանը տիկնոջ հետ Փարիզում է և պատրաստում է ներկայացում ՝ "Պաղտասար Աղբարը", մինչև առաջնախաղը, սովետական դեսպանատան միջնորդությամբ հրավիրել էր հանդիպման, տեղում գտնվող կինոթատրոններից մեկում: Դահլիճում և ֆրանսացիներ էին և դեսպանատանը աշխատող ռուսներ և ֆրանսահայեր: Ֆիլմը ընթանում էր ֆրանսերեն սուբտիտրերով: Նկատի ունեցեք, որ այս ֆիլմը նկարվել է 1969 թվին, այսինքն տասնվեց տարվա ֆիլմ էր այն ժամանակ և կինոյի համար դա բավականին մեծ տարիք է: Անկարող եմ նկարագրել ոգևորությունն ու ծափերը ու հնչեցրած հարցերը ֆիլմի դիտումից հետո: Այսօր էլ նույնքան ուժ ու գեղագիտական արժեք ունի այս ֆիլմը:

ՈՒշադրություն դարձրեք, խոսքին և մտածեք՝ արդյո՞ք մաքուր խոսքը խանգարել է դերասանին հավաստի կերպար ստեղծելուն:
Թվում է, թե ամեն ինչի մասին խոսել եմ, կարծիք հայտնել, բայց լռում եմ, լռում եմ մշակութային ցեղասպանության մասին, որ արվել և արվում է քսանհինգ տարի շարունակ: Բեմերում, մեծ էկրանին, երկնագույն էկրանին: Լռում եմ, քանի որ խոսելու ունակությունս կորցրել եմ այդ հարցում: Լռում եմ, քանի որ համատարած ապականության մեջ միայն մի ոլորտը չի կարող շտկվել: Պատկերավոր ասեմ ՝ ասենք մի լավ վերանորոգված ու կահավորված թատրոնում ներկայացում է ընթանում ու սրահի կենտրոնում մի կույտ աղբ է դրված, գարշահոտ աղբ: Բեմի վրա ու սրահում եղողները կշարունակե՞ն իրենց գործը՝ խաղալ ներկայացումը կամ դիտել այն, ծափահարել, ուրախանալ կամ տխրել, մտածել մշակութային որակի մասին: Եթե առողջ մարդիկ են, թե բեմի վրա, թե սրահում պիտի ընդվզեն, թե սա ի՞նչ գարշահոտություն, աղտեղություն է՝ մաքրե՛ք, հեռացրե՛ք այս խայտառակ երևույթը: Նորմալ տրամաբանությամբ պիտի ընդվզեն չէ՞: Բայց սրտի աննկարագրելի ցավով պիտի ասեմ, որ դա տեղի չի ունենում: Հիմա, ինչպես խոսեմ արվեստից, երբ նկարագրածս վիճակն է իր ամենասոսկալի դրսևորումով: Դե, ես էլ ստիպված ավելն առել եմ ձեռքս, ուզում եմ մաքրել / մեջբերում՝ Արայիկ Խանդոյան /: Աղտեղությունը անասելի չափերի է հասել: Հիմա՝ կամ պիտք է շարունակենք այսպես ու վերջանանք կամ պիտի հիմնովին մաքրենք այս կեղտը ո՛ւ կառուցենք երկիր ո՛ւ ստեղծենք մշակույթ: Ուրիշ ելք չկա:
Անցյալի կառքով տեղ չենք կարող հասնել:

Թամար Հովհաննիսյան
https://www.facebook.com/tamar.hovannisian