Ռոբերտ Մաթոսյան

Ռոբերտ ՄաթոսյանԳլխավոր խմբագիր է կինոլրագրող,
Հայաստանի եւ Ռուսաստանի կինեմատոգրաֆիստների միությունների անդամ Ռոբերտ Մաթոսյանը (լուսանկարում), ով 45 տարի  իրեն նվիրել է  պարբերական մամուլին: 

Նա դեռեւս խորհրդային տարիներին խմբագրել է «Ֆիլմ», այնուհետեւ «Գեղարվեստ» թերթերը եւ այլն, որոնք շուրջ 40 հազար տպաքանակ են ունեցել: 


Հանրային Ռադիո  "Վերնատւն" Մհեր Մկրտչյան
հայերեն լեզվով
Հաղորդման հեղինակ`Նաիրա Հայրապետյան
Ձայնագրությունները`Ռոբերտ Մաթոսյանի


Ռոբերտ Մաթոսյանը, նախ «ֆիլմ» թերթի գլխա­վոր խմբագիր, հետո «Պլյուս կինո» ամսագրի խմբա­գիր, «Մովսես Խորենացի» շքանշանակիր, երկա՜ր տարիներ Ֆրունզիկի հետ եղավ ու ձայնագրեց ամեն պատեհ առիթներով՝ հյուրանոցներում, տանը, սրճարա­նում, անգամ զբոսնելիս։ Ինչպես էքերմանն Էր Գյոթեի համար, Ռոբերտն այդպիսին եղավ Մհեր Մկրտչյանի համար։ Լրագրող Ռոբերտի համար այդ զրույցները տվյալ պահին իր խմբագրած թերթում մի հարցազրույց տպագրելու ցանկությունից վեր Էին, ավելին Էին՝ նա Է՜ն գլխից գիտեր, թե ի՜նչ հազվագյուտ նյութեր են հա­վաքվում այդ ձայնագրություններով։ 

Հետագայում նա իր  այդ ձայնագրությունների  ամբողջությունը  պահ տվեց ազգային ռադիոյի ֆոդում, եւ դրանք հաճախ են հնչում ռադիոյով։ Մաքուր ապրումների տեր Ռոբերտը դրանք չսեփականացրեց, դրանք չաահեց-չթաքցրեց, այլ սիրահոժար հանձնեց ռադիոյի ոսկե ֆոնդ՝ ռադիոյի մեծ լսարանն ունենալու Արտիստի կյանքն ու ստեղ­ծագործական ուղին հնարավորինս մասսայակա­նացնելու միջոց։ Նախ, Ռոբերտն առանձնակի սիրով էր կապված Մհերի հետ, և փոխադարձ այդ սերն ու ջեր­մությունը լրագրողին ու դերասանին մտերմացրել էին։ Եվ ապա, ու կարևորը, Ռոբերտը լավ գիտեր արժեքն այդ մասունքների, որոնք իրենց մեջ ամփոփում են Արտիստի բանավոր խոսքը՝ խրատական, իմաստուն, ուսանելի, նաև տագնապներով լեցուն։
Ռոբերտ ՄաթոսյանՌոբերտն այն ժամանակ չուներ ձայնագրման այսօրվա փոքր, նուրբ սարքերը։ Ռադիոյում աշխատած խմբագիրները կհիշեն այն ծանր գործիքը, որին «գեր­մանական ռեպորտյոր» անունն էինք տվել։
Պայուսակի ծավալով այդ ծանր գործիքն իր առանձին միկրոֆոնով այնքան էլ դյուրօգտագործելի չէր, բայց չափազանց մաքուր ձայնագրություն էր ապահովում 6 միլիմետրա­նոց ժապավենի վրա, որի պահպանումն էլ իր հերթին առանձնակի խնամք էր պահանջում։
Ահա, այս գործիքն էր Ռոբերտի ուսից կախ մշտապես, և Արտիստի հետ արված նրա ձայնագրությունները մնացին որպես թանկ մասունք։

Հովհաննես Պապիկյանի եւ Շուշանիկ Սահակյան «ԷՆ ՈՒՐԻՇ ՖՐՈՒՆԶԻԿԸ» գրքից


Ռոբերտ Մաթոսյան««Հատակում» ֆիլմը նկարահանելու պատճառով Ֆրունզիկը մերժեց Ռեզո Չխեիձեի՝ իր այնքան սիրելի «Դոն Կիխոտ»-ում խաղալու խնդրանքը». Ռոբերտ Մաթոսյան 

Հուլիսի 4-ին հայ կինոյի և թատրոնի մեծագույն վարպետներից մեկի՝ Ֆրունզիկ Մկրտչյանի ծննդյան օրն էր. վարպետը կդառնար 86 տարեկան:

Народный артист СССРՖրունզիկը շատ մոտ ընկեր կամ բարեկամ, որպես այդպիսին, չի ունեցել, սակայն ունեցել է շատ մտերիմներ ու բոլորի հետ շփվել է մեծ սիրով ու հարգանքով: Այս մասին ասաց նրա մտերիմներից մեկը՝ «+Կինո» ամսագրի խմբագիր Ռոբերտ Մաթոսյանը, ով բազմաթիվ հարցազրույցներ է ունեցել դերասանի հետ, սակայն պնդում է, որ դժվարանում է խոսել վարպետի մասին. «Իհարկե, ես շատ եմ նրա հետ շփվել, շատ ենք մասնակցել տարբեր փառատոների, միջոցառումների, բայց ներկայացնել այդ բարդ անհատականությանը՝ դժվար է, շատ դժվար»:
Մաթոսյանը Ֆրունզիկի հետ ծանոթացել է «Մենք ենք, մեր սարերը» ֆիլմի ստեղծագործական խմբի դիտման ժամանակ: ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստի կոչման արժանանալուց հետո Ֆրունզիկն ինքն էր կանչել կինոլրագրող Ռ. Մաթոսյանին, և վերջինս 10-15 օր շարունակ ձայնագրել էր դերասանին և հետագայում այդ ձայնագրությունները նվիրել ռադիոյին:
Ռ. Մաթոսյանը հիշում է, որ ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստի կոչմանն արժանանալուց հետո շնորհավորում էին բոլորը. մեքենա էր նստում, վարորդը համբուրում էր, մեկ ուրիշը կատակում էր, թե՝ դու նո՞ր ես կոչում ստանում:
«Մի անգամ Լենինգրադում միասին փառատոնի էինք, և Ֆրունզին լրագրողներն էին սպասում հարցեր տալու համար: Նա նախընտրեց ետնամուտքով դուրս գալ, որ ոչ ոք իրեն չտեսնի, ու մեծ ակնոց դրեց աչքերին: Փողոցում հերիք էր ակնոցը հաներ, պետք է տեսնեիք, թե ինչ ամբոխ հավաքվեց նրա շուրջը. բոլորն ինքնագրեր էին ուզում: Ես նման բան չէի տեսել, հուզվել էի շատ»,- պատմում է Ռ. Մաթոսյանը:
Բոլորը Ֆրունզիկ Մկրտչյանին ճանաչում և իր մասին խոսում են՝ որպես դերասան, սակայն քչերը գիտեն, որ Ֆրունզիկը նաև մեծ ռեժիսոր էր: Երբ արդեն կոչումը ստացել էր, Ֆրունզիկ Մկրտչյանը զուգահեռ՝ նաև մտածում էր Մաքսիմ Գորկու «Հատակում»-ը նկարահանելու մասին: Տարբեր տեղերից զանգում էին, շնորհավորում ու դերեր առաջարկում, սակայն նա անգամ մերժեց Ռեզո Չխեիձեի՝ իր այնքան սիրելի «Դոն Կիխոտ»-ում խաղալու խնդրանքը՝ հանուն իր ֆիլմի նկարահանման: Նրա համար կարևոր չէին մոնտաժի ճիշտն ու սխալը, լույսն ու ստվերը. կարևորը կերպարների ներաշխարհի բացահայտումն էր: Ռ. Մաթոսյանը Ֆրունզիկի նկարահանած «Հատակում» ֆիլմը համարում է հայկական կինոյի լավագույն ստեղծագործություններից մեկը:
Ֆրունզիկ Մկրտչյան "Հատակում"«Ֆրունզիկն այն անհատականությունն է, որ յուրաքանչյուր ֆիլմ, երբ նկարահանվում էր, իր դերը կարող էր 30 տարբեր ձևերով առաջարկել,- ասում է Ռոբերտ Մաթոսյանը, ապա անդրադառնալով նրա անձնական կյանքին՝ նշում է,- Ինձ դուր չի գալիս, որ Ֆրունզիկի մասին պատմելիս՝ միշտ դժբախտությունն են առաջինը հիշում: Ընտանեկան դրամա, իհարկե, ունեցել է, սակայն սա չէ, որ պետք է առաջնային խոսակցության թեմա դառնա: Չարախոսություններ ու բամբասանքներ այն ժամանակ էլ են լավ տարածվել: Մի անգամ, հիշում եմ, տարածվել էր, թե Ֆրունզիկը Դիլիջանում խմած վթարի է ենթարկվել, այն դեպքում, երբ ոչինչ չէր եղել»:
Ռ. Մաթոսյանն այն կարծիքին է, որ այսօր արժեհամակարգը խախտվել է, և այս փոփոխությունն առայժմ չի ծնել նոր հանճարներ: Նա կարծում է, որ այսօրվա ուսանողները պիտի անպայման Ֆրունզիկի բոլոր ֆիլմերը դիտեն. սա նրանց համար մեծ դպրոց կլինի:

logo_168ԱՆՆԱ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ
Հուլիս 4 2016
http://168.am/2016/07/04/657717.html#.V39qPUYtlOo.facebook  

Печать

Լուսանկար-տարեգրութուն

Ֆրունզիկ Մկրտչյան

Լենինգրադ(Սանկտ - Պետերբուրգ): 1983 թվական…
Փառատոնյան այս լուսանկարի հեղինակը «Սովետսկի էկրան»-ի Վիկտոր Գրիցուկն է:

Ձախից նստած են՝ Թ. Հովհաննիսյան, Մ. Մկրտչյան, Վ.Մայնոլիտե, Ա. Թումանյան, Ա. Մկրտչյան, Ռ. Մաթոսյան, Ա. Յուզաս, Է․ Վիտորգան:

Համամիութենական կինոփառատոնը հունի մեջ է: Մամուլի կենտրոնում, և ոչ միայն, բոլորը սպասում են` Ֆրունզիկ Մկրտչյանին: Նա ժամանում է իր տիկնոջ` Թամար Հովհաննիսյանի հետ: Մամուլի կենտրոնի կոլեգաներս խնդրել էին, երբ Մհեր Մկրտչյանը գա, իրենց տեղյակ պահեմ:
Սենյակի դուռը ծեծում եմ:
- Համեցեք, - լսվում է Մհերի ձայնը:
Ներս եմ մտնում:
Թամարը վարսահարդարիչով չորացնում է Ֆրունզիկի մազերը:
- Արի, արի, ամբողջ կյանքում ես այսպիսի հաճելի պահ չեմ ունեցել: (Խոսքը Թամարի վերաբերմունքի մասին է, որի հետ վերջերս էր ամուսնացել): Ամբողջ կյանքում այսպիսի գուրգուրանքի չեմ արժանացել, նստի, նստի, այս մասին էլ չմոռանաս գրել…
Հարցնում է` փառատոնում ինչ կա - չկա: Ասում եմ` Կիկաբիձեն եկել էր, երեկ գնաց: Բոլորը քեզ են սպասում… Իսկ այսօր, գիտեք, Ալբերտի «Հին օրերի երգի» ցուցադրումն է մրցութային էկրանին: Հարցնում է` մրցակից շա՞տ կա:
Ասում եմ` շատ կա, բայց թեմատիկ առումով միայն ռեժիսոր Տիմոֆեյ Լևչակի «Ասք Կովպակի մասին...» կինոնկարն է:
Ասում է` էն Կովպա՞կը, որ պատերազմի տարիներին բելոռուսական անտառներում էր:
Ասում եմ` այո: Ասում է` անտառներից արդեն դո՞ւրս է եկել: Ծիծաղում ենք:
Ասում է` ծառայողական մուտքից դուրս գանք... Ասում եմ` Մհեր Մուշեղիչ, հյուրանոցի սպասասրահում վաղ առավոտից ժուռնալիստները քեզ են սպասում: Չի պատասխանում: Ուղղակի սև, չափից ավելի լայն ակնոցն է աչքին հարմարեցնում, հայելու մեջ նայում է իրեն: Սենյակից դուրս ենք գալիս:
Միջանցքով քայլելիս ինքն է նկատում ետնամուտքը, որի կողքին հրշեջների սարքավորումներ, կրակմարիչներ է կախված:
Ասում է` հենց էստեղից էլ դուրս կգանք: Մի քիչ անակնկալի եմ գալիս, որովհետև լրագրողներին խոսք էի տվել, բայց…
Էդպես հյուրանոցի ետնամուտքից բակ ենք մտնում, շրջվում ու քայլում ենք Նևսկի պողոտայով: Աչքս նորից է ընկնում մեծ, սև ակնոցին: Ասում եմ` Մհեր Մուշեղիչ, էդ սև ակնոցը քեզ համար շատ մեծ է, անսովոր է ու տգեղ (չիմանալով, որ դա հատուկ պատվեր է): Երբ ասացի` տգեղ է, նա առանց մի խոսքի ակնոցը հանեց: Եվ կատարվեց աննկարագրելին. մի տասը - քսան քայլ չէինք արել, երբ գլխներիս հոծ բազմություն հավաքվեց:
Ում ձեռքին ինչ կար, մեկնել էին ինքնագիր ստանալու. մեկը գիրք, մյուսը ծոցատետր, անձնագիր, լուցկու տուփ... ինքնագրեր... ինքնագրեր...
Մեկն ուղղակի դեմ է տալիս նրա խաղացած դերակատարումների շարքը, որը հարմոնի նման բացվում, վերևից մինչև գետին է ձգվում: Նա հանգիստ ստորագրում է և աչքի տակով ինձ նայում ու ցածրաձայն ասում:
- Գիտես, չէ՞, ինչու է այսքան շատ դեմ տվել:
Գլխի շարժումով հասկացնում եմ, որ ` չէ:
- Լավ տղա է երևում,- ասում է,- էս բոլոր նկարները մի քանի րոպեում կվաճառի:
Մի պահ Նևսկի պողոտայի, երթևեկության, մեր կողմի մեքենաներն են կանգնում, եթե անկեղծ, նման բան առաջին անգամն էի տեսնում… Հոգիտ մի տեսակ փառավորվում էր….
Ֆիլմի ցուցադրումից չնայած ուշանում էինք, սակայն այդ պահին Մհեր Մկրտչյանը Հայաստան էր ներկայացնում….
«Հին օրերի երգը» ֆիլմի ցուցադրումն ավարտվում է, Լևչուկը, որը եկել էր կինոնկարի դիտմանը, որպեսզի ծանրութեթև անի, համեմատի իր ֆիլմի հետ, մեր զրույցի ժամանակ ասաց, որ ինքը գտնում է, որ հայկական ֆիլմը նոր ասելիք է պատերազմական թեմայով նկարահանված կինոնկարների շարքում , որ հանգիստ խղճով տուն է վերադառնում: Եվ ջերմորեն շնորհավորեց Մհեր Մկրտչյանին (Ալբերտ Մկրտչյանը հրաժարվեց մասնակցել ֆիլմի դիտմանը` ասելով, թե պիտի ասեն եղբոր հետ եկել է մրցանակի ակնկալիքով):
Փառատոնում ընդամենը մեկ-երկու օր մնաց Մհեր Մկրտչյանը....
Երևանից, իրար հետևից զանգում, ու զանգում էին, թե ներկայացում ունի, հա ներկայացում ունի…
Սա արդեն մեկ այլ պատմություն է, որին հարկ չեմ համարւմ անդրադառնալ…
Մի քանի օր անց կինոփառատոնի արդյունքներն ամփոփվեցին, «Հին օրերի երգն» արժանացավ «Հուշ» մրցանակին :
Շատ ափսոսեցի, որ նա այդպես էլ, ներկա չգտնվեց փակման հանդիսավոր արարողությանը…

Ռոբերտ Մաթոսյան
«Մասնագիտությունը՝ կինոռեպորտյոր»անտիպ գրքից
FB էջից